Македонска локализација - Историја на измените

Admin: 9 ревизии: initial

2011-01-29T16:35:46Z

9 ревизии: initial

Нова страница

Locale е дел од стандардните C библиотеки на [[GNU/Linux]] (и кај другите Unix-и), кој ја олеснува интернационализацијата (i18n) на софтверот. На пример locale-то ги дефинира следните стандарди, кои автоматски се користат од сите правилно направени [[GNU/Linux]] програми:

*форматот на датумите и времето
*форматот на броевите
*форматот на паричните единици
*правила за подредување (сортирање)
*множество на буквите и знаците

== Македонското locale и негово активирање ==

Македонското locale за GNU/Linux е [http://sources.redhat.com/cgi-bin/cvsweb.cgi/libc/localedata/locales/mk_MK?cvsroot=glibc|стандарден дел на glibc] од верзијата 2.1.3, 2.2 и понови, така што е дел од сите современи GNU/Linux дистрибуции и стандардно доаѓа и во најосновните инсталации. Евентуално на некои дистрибуции треба да се „искомпајлира“, што се прави или преку едитирање на <code>/etc/locale.gen</code> и потоа извршување на командата <code>locale-gen</code> или пак со командите:

# localedef -i mk_MK -f UTF-8 mk_MK
# localedef -i mk_MK -f UTF-8 mk_MK.UTF-8

Нормално не треба да потсетувам дека овие наредби мора да се извршат како root.

Следниот чекор е активирање на locale-то. Тоа се прави на едноставен начин со поставување на променливата LANG. На пример тоа може да се направи во <code>~/.bashrc</code> вака:

export LANG=mk_MK.UTF-8

или во <code>~/.cshrc</code> вака:

setenv LANG mk_MK.UTF-8

За било кој обичен GNU/Linux корисник, до тука е доволно да се знае.

=== Референци ===
* Debian/Ubuntu?
* ArchLinux?
* Gentoo?
* RHEL?

== Што потоа? ==

Со самото поставување на гореспоменатота shell-променлива, сите правилно напишани [[GNU/Linux]] програми автоматски стануваат „свесни“ за македонските стандарди и букви. Како се случува тоа? И што значи тоа правилно напишани [[GNU/Linux]] програми? За најлесно да се разјасни начинот на дејствување на локализацијата еве неколку примери на „правилно напишани [[GNU/Linux]] програми“.

Првиот пример е мало програмче во [[C]] кое ги претвора малите букви во големи користејќи ја функцијата toupper(3).
<pre>
/* gcc -o capital capital.c */
#include <locale.h>
#include <ctype.h>

int main() {
char buff[[1024];
int len,i;
setlocale(LC_ALL,"");
while(len = read(0,buff,1024)) {
for(i=0;i < len;i++) buff[[i] = toupper(buff[[i]);
write(1,buff,len);
}
puts(""); exit(0);
}
</pre>

Може да се тестира на два начини:

# LC_CTYPE=mk_MK ./capital
и
# LC_CTYPE=C ./capital
и дај му некои кирилични букви на stdin и ќе ја видиш разликата.

Втор пример, употреба на strcoll(3) за подредување на кириличните букви.
<pre>
/* gcc -o sortit sortit.c */
#include <locale.h>
#include <string.h>

int compare(char **p1, char **p2) {
return strcoll(*p1, *p2);
}

int main() {
char *array[] = {"шамар", "ѕивра", "чаша", "ѓон", "ќумур", "жаба"};
int nstrings = 6;
int i;
setlocale(LC_ALL,"");
qsort (array, nstrings, sizeof (char *), compare);
for(i=0; i<nstrings;i++) puts(array[[i]);
exit(0);
}
</pre>

Конечно GNU-библиотеката нуди решение и за независно преведување на програмите на други јазици. Така на пример тимот на [http://mkde.sf.net мкде] го преведува [[KDE]] на македонски, без притоа да имаат потреба од изворниот код на KDE и без ре-компилирање. Еве како изгледа дел од една програма предвидена за преведување:
<pre>
#include <libintl.h>
int main {
...
setlocale(LC_ALL,"");
bindtextdomain(PACKAGE, LOCALEDIR);
texdomain(PACKAGE);
...
puts(gettext("loading file"));
...
puts(gettext("saving file"));
...
}
</pre>

каде што PACKAGE="kbabel", а LOCALEDIR="/opt/kde/share/locale/LC_MESSAGES". Може да се види дека пораките предвидени за преведување се вметнати во функцијата gettext. За да се преведе оваа програма треба да се најде таканаречената PO-template датотека (.pot), која ги содржи сите пораки што треба да се преведат. При преведувањето .pot датотеката ја добива наставката .po . Еве еден дел од преведена PO-датотека, за програмата kbabel:

#: catalog.cpp:1086 kbabel.cpp:499
msgid "loading file"
msgstr "датотеката се вчитува"

#: catalog.cpp:1303
msgid "saving file"
msgstr "датотеката се снима"

#: searchresultbox.cpp:914 searchresultbox.cpp:998
#, c-format
msgid ""
"The file does not exist:\n"
"%1"
msgstr ""
"Датотеката не постои:\n"
"%1"

По преведување на PO-датотеката, таа се компилира во hash-табела за побрз пристап. Тоа се прави со наредбата
msgfmt kbabel.po -o kbabel.mo
и потоа добиената датотека се копира или во ''/usr/share/locale/mk/LC_MESSAGES'' или ''/opt/kde/share/locale/mk/LC_MESSAGES''. За програмата да знае кој јазик да го користи се поставува shell-променливата LANGUAGE=mk:en. При тоа не е потребно никакво пре-компилирање на софтверот што сме го превеле, ниту пре-инсталирање, ниту ресетирање на компјутерот и слично.

За повеќе информации околу правењето на интернационални програми, види __info libc Locales__ и __info gettext__.

[[Категорија:Локализација]]
[[Категорија:L10n]]

Новица на 17:00, 14 декември 2008

2008-12-14T17:00:12Z

← Претходна преработка		Преработка од 19:00, 14 декември 2008
Ред 116:		Ред 116:

	[[Категорија:Локализација]]		[[Категорија:Локализација]]
			[[Категорија:L10n]]

Admin на 15:14, 28 мај 2007

2007-05-28T15:14:40Z

← Претходна преработка		Преработка од 17:14, 28 мај 2007
Ред 1:		Ред 1:
	~~'''Што е тоа locale'''~~		Locale е дел од стандардните C библиотеки на [[GNU/Linux]] (и кај другите Unix-и), кој ја олеснува интернационализацијата (i18n) на софтверот. На пример locale-то ги дефинира следните стандарди, кои автоматски се користат од сите правилно направени [[GNU/Linux]] програми:


	Locale е дел од стандардните C библиотеки на Linux (и кај другите Unix-и), кој ја олеснува интернационализацијата (i18n) на софтверот. На пример locale-то ги дефинира следните стандарди, кои автоматски се користат од сите правилно направени Linux-програми:

	*форматот на датумите и времето		*форматот на датумите и времето
Ред 10:		Ред 7:
	*множество на буквите и знаците		*множество на буквите и знаците

	!!Македонското locale и негово активирање.		== Македонското locale и негово активирање ==

			Македонското locale за [[GNU/Linux]] е стандарден дел на glibc од верзијата 2.1.3, 2.2 и понови, а може да се најде во дистрибуциите [[Slackware]] (од 8.0 нагоре) [[RedHat]] (од 7.0), [[Mandriva]] (од 8.0) и други. Освен што во Glibc-2.2 е вклучено најновото македонско locale, glibc-2.2 содржи и многу богата поддршка за локализирање и интернационализирање на програмите и затоа моја препорака е да надгради glibc-то. Откако го имаме locale-то на компјутерот (стандардната локација: ''/usr/share/i18n/locales/mk_MK''), евентуално треба да се искомпилира, а тоа се прави со наредбите:

			# localedef -i mk_MK -f ISO-8859-5 mk_MK
			# localedef -i mk_MK -f UTF-8 mk_MK.UTF-8

	Македонското locale за Linux е стандарден дел на glibc од верзијата 2.1.3, 2.2 и понови, а може да се најде во дистрибуциите Slackware (од 8.0 нагоре) !RedHat (од 7.0), Mandrake (од 8.0) и други. Освен што во Glibc-2.2 е вклучено најновото македонско locale, glibc-2.2 содржи и многу богата поддршка за локализирање и интернационализирање на програмите и затоа моја препорака е да надгради glibc-то. Откако го имаме locale-то на компјутерот (стандардната локација: ''/usr/share/i18n/locales/mk_MK''), евентуално треба да се искомпилира, а тоа се прави со наредбите:		Нормално не треба да потсетувам дека овие наредби мора да се извршат како root.
	~~root# localedef -i mk_MK -f ISO-8859-5 mk_MK~~
	~~root# localedef -i mk_MK -f UTF-8 mk_MK.UTF-8~~
	(Нормално не треба да потсетувам дека овие наредби мора да се извршат како root.)

			Следниот чекор е активирање на locale-то. Тоа се прави на едноставен начин со поставување на променливата LANG. На пример тоа може да се направи во __.bashrc__ вака:

	Следниот чекор е активирање на locale-то. Тоа се прави на едноставен начин со поставување на shell-променливата LANG. На пример тоа може да се направи во __.bashrc__ вака:		# export LANG=mk_MK.UTF-8
	export LANG=mk_MK.UTF-8
	или во __.cshrc__ вака:		или во __.cshrc__ вака:
	setenv LANG mk_MK.UTF-8		# setenv LANG mk_MK.UTF-8

	~~!!Тоа е доволното што треба да го знае обичен Linux-корисник. ;)~~

	~~----~~
	~~!!Што потоа?~~


	Со самото поставување на гореспоменатота shell-променлива, сите правилно напишани Linux-програми автоматски стануваат свесни за македонските стандарди и букви. Како се случува тоа? И што ~~значи тоа правилно напишани Linux-програми? За најлесно~~ да ~~се разјасни начинот на дејствување на локализацијата еве неколку примери на „правилно напишани~~ Linux~~-програми“~~.		Тоа е доволното што треба да го знае обичен [[GNU/Linux]] корисник.

			== Што потоа? ==

	~~Првиот пример е мало програмче кое ги претвора малите~~ букви ~~во големи користејќи ја функцијата toupper(3)~~.		Со самото поставување на гореспоменатота shell-променлива, сите правилно напишани [[GNU/Linux]] програми автоматски стануваат „свесни“ за македонските стандарди и букви. Како се случува тоа? И што значи тоа правилно напишани [[GNU/Linux]] програми? За најлесно да се разјасни начинот на дејствување на локализацијата еве неколку примери на „правилно напишани [[GNU/Linux]] програми“.

			Првиот пример е мало програмче во [[C]] кое ги претвора малите букви во големи користејќи ја функцијата toupper(3).
			<pre>
	/* gcc -o capital capital.c */		/* gcc -o capital capital.c */
	#include <locale.h>		#include <locale.h>
Ред 49:		Ред 44:
	puts(""); exit(0);		puts(""); exit(0);
	}		}
			</pre>

			Може да се тестира на два начини:

	~~Пробај го на два начина,~~		# LC_CTYPE=mk_MK ./capital
	LC_CTYPE=mk_MK ./capital
	и		и
	LC_CTYPE=C ./capital		# LC_CTYPE=C ./capital
	и дај му некои кирилични букви на stdin и ќе ја видиш разликата.		и дај му некои кирилични букви на stdin и ќе ја видиш разликата.


	Втор пример, употреба на strcoll(3) за подредување на кириличните букви.		Втор пример, употреба на strcoll(3) за подредување на кириличните букви.
			<pre>

	/* gcc -o sortit sortit.c */		/* gcc -o sortit sortit.c */
	#include <locale.h>		#include <locale.h>
Ред 78:		Ред 72:
	exit(0);		exit(0);
	}		}
			</pre>

	Конечно GNU-библиотеката нуди решение и за независно преведување на програмите на други јазици. Така на пример тимот на [http://mkde.sf.net мкде] го преведува [[KDE]] на македонски, без притоа да имаат потреба од изворниот код на KDE и без ре-компилирање. Еве како изгледа дел од една програма предвидена за преведување:		Конечно GNU-библиотеката нуди решение и за независно преведување на програмите на други јазици. Така на пример тимот на [http://mkde.sf.net мкде] го преведува [[KDE]] на македонски, без притоа да имаат потреба од изворниот код на KDE и без ре-компилирање. Еве како изгледа дел од една програма предвидена за преведување:
			<pre>
	#include <libintl.h>		#include <libintl.h>
	int main {		int main {
Ред 94:		Ред 88:
	...		...
	}		}
			</pre>

	каде што PACKAGE="kbabel", а LOCALEDIR="/opt/kde/share/locale/LC_MESSAGES". Може да се види дека пораките предвидени за преведување се вметнати во функцијата gettext. За да се преведе оваа програма треба да се најде таканаречената PO-template датотека (.pot), која ги содржи сите пораки што треба да се преведат. При преведувањето .pot датотеката ја добива наставката .po . Еве еден дел од преведена PO-датотека, за програмата kbabel:		каде што PACKAGE="kbabel", а LOCALEDIR="/opt/kde/share/locale/LC_MESSAGES". Може да се види дека пораките предвидени за преведување се вметнати во функцијата gettext. За да се преведе оваа програма треба да се најде таканаречената PO-template датотека (.pot), која ги содржи сите пораки што треба да се преведат. При преведувањето .pot датотеката ја добива наставката .po . Еве еден дел од преведена PO-датотека, за програмата kbabel:
Ред 114:		Ред 108:
	"Датотеката не постои:\n"		"Датотеката не постои:\n"
	"%1"		"%1"


	По преведување на PO-датотеката, таа се компилира во hash-табела за побрз пристап. Тоа се прави со наредбата		По преведување на PO-датотеката, таа се компилира во hash-табела за побрз пристап. Тоа се прави со наредбата
	msgfmt kbabel.po -o kbabel.mo		msgfmt kbabel.po -o kbabel.mo
	и потоа добиената датотека се копира или во ''/usr/share/locale/mk/LC_MESSAGES'' или ''/opt/kde/share/locale/mk/LC_MESSAGES''. За програмата да знае кој јазик да го користи се поставува shell-променливата LANGUAGE=mk:en. При тоа не е потребно никакво пре-компилирање на софтверот што сме го превеле, ниту пре-инсталирање, ниту ресетирање на компјутерот и слично.		и потоа добиената датотека се копира или во ''/usr/share/locale/mk/LC_MESSAGES'' или ''/opt/kde/share/locale/mk/LC_MESSAGES''. За програмата да знае кој јазик да го користи се поставува shell-променливата LANGUAGE=mk:en. При тоа не е потребно никакво пре-компилирање на софтверот што сме го превеле, ниту пре-инсталирање, ниту ресетирање на компјутерот и слично.

	За повеќе информации околу правењето на интернационални програми, види __info libc Locales__ и __info gettext__.		За повеќе информации околу правењето на интернационални програми, види __info libc Locales__ и __info gettext__.


	[[Категорија:Локализација]]		[[Категорија:Локализација]]

АрангелАнгов на 20:35, 17 мај 2007

2007-05-17T20:35:33Z

← Претходна преработка		Преработка од 22:35, 17 мај 2007
Ред 122:		Ред 122:





	~~%%%~~
	~~%%%~~
	~~%%%~~
	[[Категорија:Локализација]]		[[Категорија:Локализација]]

Bobibobi: Синтаксички корекции, додаден линк за мКДЕ, ситни корекции во форматирање

2007-05-17T13:52:35Z

Синтаксички корекции, додаден линк за мКДЕ, ситни корекции во форматирање

← Претходна преработка		Преработка од 15:52, 17 мај 2007
Ред 2:		Ред 2:


	Locale е дел од стандардните C библиотеки на Linux (и кај другите Unix-и), кој ја олеснува интернационализацијата(i18n) на софтверот. На пример locale-то ги дефинира следните стандарди, кои автоматски се користат од сите правилно направени Linux програми:		Locale е дел од стандардните C библиотеки на Linux (и кај другите Unix-и), кој ја олеснува интернационализацијата (i18n) на софтверот. На пример locale-то ги дефинира следните стандарди, кои автоматски се користат од сите правилно направени Linux-програми:

	*форматот на ~~датите~~ и времето		*форматот на датумите и времето
	*форматот на броевите		*форматот на броевите
	*форматот на паричните единици		*форматот на паричните единици
	*правила за сортирање		*правила за подредување (сортирање)
	*множество на буквите и ~~карактерите~~		*множество на буквите и знаците

	!!Македонското locale и негово активирање.		!!Македонското locale и негово активирање.


	Македонското locale за Linux е стандарден дел на glibc од верзијата 2.1.3, 2.2 и понови, а може да се најде во дистрибуциите Slackware (од 8.0 нагоре) !RedHat (од 7.0), Mandrake (од 8.0) и други. Освен што во Glibc-2.2 е вклучено најновото македонско locale, glibc-2.2 содржи и многу богата ~~подршка~~ за локализирање и интернационализирање на програмите и затоа моја препорака е да надгради glibc-то. ~~Одкога~~ го имаме ~~localeto~~ на компјутерот (стандардната локација: ''/usr/share/i18n/locales/mk_MK''), евентуално треба да се ~~скомпајлира~~, а тоа се прави со наредбите:		Македонското locale за Linux е стандарден дел на glibc од верзијата 2.1.3, 2.2 и понови, а може да се најде во дистрибуциите Slackware (од 8.0 нагоре) !RedHat (од 7.0), Mandrake (од 8.0) и други. Освен што во Glibc-2.2 е вклучено најновото македонско locale, glibc-2.2 содржи и многу богата поддршка за локализирање и интернационализирање на програмите и затоа моја препорака е да надгради glibc-то. Откако го имаме locale-то на компјутерот (стандардната локација: ''/usr/share/i18n/locales/mk_MK''), евентуално треба да се искомпилира, а тоа се прави со наредбите:
	root# localedef -i mk_MK -f ISO-8859-5 mk_MK		root# localedef -i mk_MK -f ISO-8859-5 mk_MK
	root# localedef -i mk_MK -f UTF-8 mk_MK.UTF-8		root# localedef -i mk_MK -f UTF-8 mk_MK.UTF-8
Ред 24:		Ред 24:
	setenv LANG mk_MK.UTF-8		setenv LANG mk_MK.UTF-8

	!!Тоа е доволното што треба да го знае обичен Linux корисник. ;)		!!Тоа е доволното што треба да го знае обичен Linux-корисник. ;)

	----		----
Ред 30:		Ред 30:


	Со самото ~~подесување~~ на гореспоменатота shell променлива, сите правилно напишани Linux програми автоматски стануваат свесни за македонските стандарди и букви. Како се случува тоа? И што значи тоа правилно напишани Linux програми? За најлесно да се разјасни начинот на дејствување на локализацијата еве неколку примери на ~~"правилно~~ напишани Linux ~~програми"~~.		Со самото поставување на гореспоменатота shell-променлива, сите правилно напишани Linux-програми автоматски стануваат свесни за македонските стандарди и букви. Како се случува тоа? И што значи тоа правилно напишани Linux-програми? За најлесно да се разјасни начинот на дејствување на локализацијата еве неколку примери на „правилно напишани Linux-програми“.


	Првиот пример е мало програмче кое ги ~~претвара~~ малите букви во големи користејќи ја функцијата toupper(3).		Првиот пример е мало програмче кое ги претвора малите букви во големи користејќи ја функцијата toupper(3).

	/* gcc -o capital capital.c */		/* gcc -o capital capital.c */
	#include <locale.h>		#include <locale.h>
	#include <ctype.h>		#include <ctype.h>

	int main() {		int main() {
	char buff[[1024];		char buff[[1024];
Ред 58:		Ред 58:


	Втор пример, употреба на strcoll(3) за ~~сортирање~~ на кириличните букви.		Втор пример, употреба на strcoll(3) за подредување на кириличните букви.


Ред 64:		Ред 64:
	#include <locale.h>		#include <locale.h>
	#include <string.h>		#include <string.h>

	int compare(char p1, char p2) {		int compare(char p1, char p2) {
	return strcoll(p1, p2);		return strcoll(p1, p2);
	}		}

	int main() {		int main() {
	char *array[] = {"шамар", "ѕивра", "чаша", "ѓон", "ќумур", "жаба"};		char *array[] = {"шамар", "ѕивра", "чаша", "ѓон", "ќумур", "жаба"};
Ред 80:		Ред 80:


	Конечно GNU библиотеката нуди решение и за независно преведување на програмите на други јазици. Така на пример мкде ~~тимот~~ го преведува ~~KDE2~~ на македонски, без притоа да имаат потреба од ~~source кодот~~ на KDE и без ре-~~компајлирање~~. Еве како изгледа дел од ~~еден програм предвиден~~ за преведување:		Конечно GNU-библиотеката нуди решение и за независно преведување на програмите на други јазици. Така на пример тимот на [http://mkde.sf.net мкде] го преведува [[KDE]] на македонски, без притоа да имаат потреба од изворниот код на KDE и без ре-компилирање. Еве како изгледа дел од една програма предвидена за преведување:

	#include <libintl.h>		#include <libintl.h>
Ред 96:		Ред 96:


	каде што PACKAGE="kbabel", а LOCALEDIR="/opt/kde/share/locale/LC_MESSAGES". Може да се види дека ~~string-овите~~ предвидени за преведување се вметнати во gettext ~~функцијата~~. За да се преведе ~~овој програм~~ треба да се најде таканаречената PO template датотека (.pot), која ги содржи сите ~~string-ови кои~~ треба да се преведат. При преведувањето .pot датотеката ја добива наставката .po . Еве еден дел од преведена PO датотека, за ~~програмот~~ kbabel:		каде што PACKAGE="kbabel", а LOCALEDIR="/opt/kde/share/locale/LC_MESSAGES". Може да се види дека пораките предвидени за преведување се вметнати во функцијата gettext. За да се преведе оваа програма треба да се најде таканаречената PO-template датотека (.pot), која ги содржи сите пораки што треба да се преведат. При преведувањето .pot датотеката ја добива наставката .po . Еве еден дел од преведена PO-датотека, за програмата kbabel:

	#: catalog.cpp:1086 kbabel.cpp:499		#: catalog.cpp:1086 kbabel.cpp:499
	msgid "loading file"		msgid "loading file"
	msgstr "датотеката се вчитува"		msgstr "датотеката се вчитува"

	#: catalog.cpp:1303		#: catalog.cpp:1303
	msgid "saving file"		msgid "saving file"
	msgstr "датотеката се снима"		msgstr "датотеката се снима"

	#: searchresultbox.cpp:914 searchresultbox.cpp:998		#: searchresultbox.cpp:914 searchresultbox.cpp:998
	#, c-format		#, c-format
Ред 116:		Ред 116:


	По преведување на PO датотеката, таа се ~~компајлира~~ во hash табела за побрз пристап. Тоа се прави со наредбата		По преведување на PO-датотеката, таа се компилира во hash-табела за побрз пристап. Тоа се прави со наредбата
	msgfmt kbabel.po -o kbabel.mo		msgfmt kbabel.po -o kbabel.mo
	и потоа добиената датотека се копира или во ''/usr/share/locale/mk/LC_MESSAGES'' или ''/opt/kde/share/locale/mk/LC_MESSAGES''. За да ~~програмот~~ знае кој јазик да го користи се поставува shell-променливата LANGUAGE=mk:en. При тоа не е потребно никакво пре-~~компајлирање~~ на софтверот што сме го превеле, ниту пре-инсталирање, ниту ресетирање на компјутерот и слично.		и потоа добиената датотека се копира или во ''/usr/share/locale/mk/LC_MESSAGES'' или ''/opt/kde/share/locale/mk/LC_MESSAGES''. За програмата да знае кој јазик да го користи се поставува shell-променливата LANGUAGE=mk:en. При тоа не е потребно никакво пре-компилирање на софтверот што сме го превеле, ниту пре-инсталирање, ниту ресетирање на компјутерот и слично.
	За повеќе информации околу правењето на интернационални програми, види __info libc Locales__ и __info gettext__.		За повеќе информации околу правењето на интернационални програми, види __info libc Locales__ и __info gettext__.

62.162.220.144 на 20:38, 16 мај 2007

2007-05-16T20:38:06Z

← Претходна преработка		Преработка од 22:38, 16 мај 2007
Ред 1:		Ред 1:
	~~!!!Македонска локализација~~		'''Што е тоа locale'''


	!!Што е тоа locale?

62.162.220.144 на 19:06, 16 мај 2007

2007-05-16T19:06:50Z

← Претходна преработка		Преработка од 21:06, 16 мај 2007
Ред 131:		Ред 131:
	%%%		%%%
	%%%		%%%
			[[Категорија:Локализација]]

62.162.220.144 на 18:54, 16 мај 2007

2007-05-16T18:54:26Z

Нова страница

!!!Македонска локализација

!!Што е тоа locale?

Locale е дел од стандардните C библиотеки на Linux (и кај другите Unix-и), кој ја олеснува интернационализацијата(i18n) на софтверот. На пример locale-то ги дефинира следните стандарди, кои автоматски се користат од сите правилно направени Linux програми:

*форматот на датите и времето
*форматот на броевите
*форматот на паричните единици
*правила за сортирање
*множество на буквите и карактерите

!!Македонското locale и негово активирање.

Македонското locale за Linux е стандарден дел на glibc од верзијата 2.1.3, 2.2 и понови, а може да се најде во дистрибуциите Slackware (од 8.0 нагоре) !RedHat (од 7.0), Mandrake (од 8.0) и други. Освен што во Glibc-2.2 е вклучено најновото македонско locale, glibc-2.2 содржи и многу богата подршка за локализирање и интернационализирање на програмите и затоа моја препорака е да надгради glibc-то. Одкога го имаме localeto на компјутерот (стандардната локација: ''/usr/share/i18n/locales/mk_MK''), евентуално треба да се скомпајлира, а тоа се прави со наредбите:
root# localedef -i mk_MK -f ISO-8859-5 mk_MK
root# localedef -i mk_MK -f UTF-8 mk_MK.UTF-8
(Нормално не треба да потсетувам дека овие наредби мора да се извршат како root.)

Следниот чекор е активирање на locale-то. Тоа се прави на едноставен начин со поставување на shell-променливата LANG. На пример тоа може да се направи во __.bashrc__ вака:
export LANG=mk_MK.UTF-8
или во __.cshrc__ вака:
setenv LANG mk_MK.UTF-8

!!Тоа е доволното што треба да го знае обичен Linux корисник. ;)

----
!!Што потоа?

Со самото подесување на гореспоменатота shell променлива, сите правилно напишани Linux програми автоматски стануваат свесни за македонските стандарди и букви. Како се случува тоа? И што значи тоа правилно напишани Linux програми? За најлесно да се разјасни начинот на дејствување на локализацијата еве неколку примери на "правилно напишани Linux програми".

Првиот пример е мало програмче кое ги претвара малите букви во големи користејќи ја функцијата toupper(3).

/* gcc -o capital capital.c */
#include <locale.h>
#include <ctype.h>

int main() {
char buff[[1024];
int len,i;
setlocale(LC_ALL,"");
while(len = read(0,buff,1024)) {
for(i=0;i < len;i++) buff[[i] = toupper(buff[[i]);
write(1,buff,len);
}
puts(""); exit(0);
}

Пробај го на два начина,
LC_CTYPE=mk_MK ./capital
и
LC_CTYPE=C ./capital
и дај му некои кирилични букви на stdin и ќе ја видиш разликата.

Втор пример, употреба на strcoll(3) за сортирање на кириличните букви.

/* gcc -o sortit sortit.c */
#include <locale.h>
#include <string.h>

int compare(char **p1, char **p2) {
return strcoll(*p1, *p2);
}

int main() {
char *array[] = {"шамар", "ѕивра", "чаша", "ѓон", "ќумур", "жаба"};
int nstrings = 6;
int i;
setlocale(LC_ALL,"");
qsort (array, nstrings, sizeof (char *), compare);
for(i=0; i<nstrings;i++) puts(array[[i]);
exit(0);
}

Конечно GNU библиотеката нуди решение и за независно преведување на програмите на други јазици. Така на пример мкде тимот го преведува KDE2 на македонски, без притоа да имаат потреба од source кодот на KDE и без ре-компајлирање. Еве како изгледа дел од еден програм предвиден за преведување:

#include <libintl.h>
int main {
...
setlocale(LC_ALL,"");
bindtextdomain(PACKAGE, LOCALEDIR);
texdomain(PACKAGE);
...
puts(gettext("loading file"));
...
puts(gettext("saving file"));
...
}

каде што PACKAGE="kbabel", а LOCALEDIR="/opt/kde/share/locale/LC_MESSAGES". Може да се види дека string-овите предвидени за преведување се вметнати во gettext функцијата. За да се преведе овој програм треба да се најде таканаречената PO template датотека (.pot), која ги содржи сите string-ови кои треба да се преведат. При преведувањето .pot датотеката ја добива наставката .po . Еве еден дел од преведена PO датотека, за програмот kbabel:

#: catalog.cpp:1086 kbabel.cpp:499
msgid "loading file"
msgstr "датотеката се вчитува"

#: catalog.cpp:1303
msgid "saving file"
msgstr "датотеката се снима"

#: searchresultbox.cpp:914 searchresultbox.cpp:998
#, c-format
msgid ""
"The file does not exist:\n"
"%1"
msgstr ""
"Датотеката не постои:\n"
"%1"

По преведување на PO датотеката, таа се компајлира во hash табела за побрз пристап. Тоа се прави со наредбата
msgfmt kbabel.po -o kbabel.mo
и потоа добиената датотека се копира или во ''/usr/share/locale/mk/LC_MESSAGES'' или ''/opt/kde/share/locale/mk/LC_MESSAGES''. За да програмот знае кој јазик да го користи се поставува shell-променливата LANGUAGE=mk:en. При тоа не е потребно никакво пре-компајлирање на софтверот што сме го превеле, ниту пре-инсталирање, ниту ресетирање на компјутерот и слично.
За повеќе информации околу правењето на интернационални програми, види __info libc Locales__ и __info gettext__.

%%%
%%%
%%%